सह्याद्री चौफेर | संपादकीय
"जमाना बदलला रे भाऊ... पूर्वी चौकात गप्पा व्हायच्या, आता पोस्ट टाकायची आणि लाईक मोजायचे!" ही ओळ आजच्या सामाजिक वास्तवावर अगदी अचूक बोट ठेवते. एकेकाळी गावातील चौक, पार, चहाची टपरी किंवा ओट्यावर बसून तासन्तास चर्चा रंगायच्या. सुख-दुःखाची देवाणघेवाण व्हायची, विचारांची देवाणघेवाण व्हायची आणि त्यातून नातेसंबंध अधिक दृढ व्हायचे. लोक एकमेकांना प्रत्यक्ष भेटायचे, संवाद साधायचे आणि समाजाशी जोडलेले राहायचे.
मात्र तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने झालेल्या प्रगतीमुळे संवादाची पद्धत बदलली. आज प्रत्येकाच्या हातात स्मार्टफोन आहे आणि जग एका क्लिकवर आले आहे. चौकातील गप्पांची जागा सोशल मीडियावरील पोस्टने घेतली आहे. एखादी घटना घडली, एखादा विचार मनात आला की तो प्रत्यक्ष सांगण्याऐवजी पोस्ट केला जातो. त्यानंतर सुरू होते लाईक, कमेंट आणि शेअर मोजण्याची स्पर्धा. अनेकदा पोस्टमागचा आशय दुय्यम ठरतो आणि त्याला मिळालेल्या प्रतिसादालाच अधिक महत्त्व दिले जाते.
सोशल मीडिया हे प्रभावी माध्यम असले तरी त्याचा अतिरेक माणसाला वास्तवापासून दूर नेण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. आभासी जगात हजारो मित्र असले तरी प्रत्यक्ष आयुष्यात संवाद साधण्यासाठी वेळ कमी पडतो. लाईक आणि फॉलोअर्सच्या गर्दीत खरी माणसं, खरी नाती आणि मनमोकळ्या गप्पा कुठेतरी हरवत चालल्याची खंत अनेकांना वाटते.
तंत्रज्ञानाचा वापर नक्कीच आवश्यक आहे, पण त्यासोबत मानवी संवाद, आपुलकी आणि प्रत्यक्ष भेटीगाठी यांचे महत्त्वही तितकेच जपले गेले पाहिजे. कारण पोस्टवरील हजारो लाईक्सपेक्षा चौकात बसून मित्रांसोबत मारलेल्या काही मनमोकळ्या गप्पा आयुष्यभर आठवणीत राहतात. बदलत्या काळासोबत चालणे गरजेचे आहे, पण त्या प्रवासात माणुसकी आणि नात्यांची ऊब हरवू नये, हेच या बदललेल्या जमान्याचे खरे आव्हान आहे.