सह्याद्री चौफेर | अमोल कुमरे
वणी : घरातून एखाद्या छोट्याशा कामासाठी बाहेर पडणाऱ्या मुला-मुलींच्या सुरक्षिततेबाबत पालकांनी किती सजग असावे, याची जाणीव करून देणारा प्रकार वणी शहरात समोर आला आहे. मैत्रिणीसोबत झेरॉक्स काढण्यासाठी घराबाहेर पडलेल्या दोन अल्पवयीन मुलींना एका तरुणीच्या खोलीवर नेण्यात आले. तेथे उपस्थित तरुणांकडून त्यांना मद्यपान करण्याचा आग्रह करण्यात आल्याची माहिती पोलिसांत नोंदविलेल्या जबाबातून समोर आली आहे. या घटनेमुळे अल्पवयीन मुलांच्या सुरक्षिततेचा आणि त्यांच्या सहवासाबाबत पालकांनी ठेवावयाच्या दक्षतेचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.
पोलिसांत नोंदविण्यात आलेल्या एका अल्पवयीन मुलीच्या जबाबानुसार, रंगनाथ नगर परिसरातील १६ वर्षीय विद्यार्थिनी अकराव्या वर्गात शिक्षण घेत आहे. २७ ऑक्टोबर रोजी रात्री साडेआठच्या सुमारास ती मैत्रिणीसोबत झेरॉक्स काढण्यासाठी घराबाहेर पडली होती. मात्र, झेरॉक्स सेंटर बंद असल्याने दोघी दुसऱ्या ठिकाणी गेल्या. याचदरम्यान मैत्रिणीच्या मेहुणीचा फोन आला. तिने दोघींना मोमोज खाण्यासाठी नेण्याचे सांगितले.
त्यानंतर दोघींना प्रथम एका खोलीवर नेण्यात आले. काही वेळाने संबंधित तरुणीचा प्रियकर आणि त्याच्यासोबत आणखी एक तरुण तेथे आले. त्यांच्या हातात बिअर व दारूच्या बाटल्या होत्या. त्यांनी दोन्ही मुलींना मद्यपान करण्याचा आग्रह केला. सुरुवातीला नकार दिल्यानंतरही 'एक तरी घ्या, आमचे पैसे वाया जातील,' असे सांगून दबाव टाकण्यात आल्याचे जबाबात नमूद आहे.
अखेर आग्रहामुळे दोन्ही मुलींनी मद्यपान केले. त्यानंतर पुन्हा ग्लास भरण्यात आला. एका मुलीने नकार दिल्यानंतर तिच्या ग्लासमध्ये बिअर मिसळण्यात आल्याचेही जबाबात म्हटले आहे. मद्याचा परिणाम झाल्यानंतर नीट दिसत नसल्याचे आणि घडणाऱ्या घटनांची पूर्ण जाणीव होत नसल्याचे संबंधित विद्यार्थिनीने पोलिसांना सांगितले.
दरम्यान, आपल्यासोबत कोणतेही गैरकृत्य अथवा शारीरिक संबंध घडले नसल्याचे संबंधित विद्यार्थिनीने जबाबात स्पष्ट केले आहे. तसेच कोणाविरुद्धही तक्रार नसल्याचे तिने नमूद केले आहे.
पालकांनी केवळ लक्ष नव्हे, संवादही वाढवावा!
मुलांचे वय वाढत असताना त्यांचे मित्रमैत्रिणी, बाहेर जाण्याचे प्रसंग आणि सामाजिक वर्तुळही विस्तारत असते. अशा परिस्थितीत मुलांना प्रत्येक वेळी रोखणे किंवा त्यांच्यावर संशय घेणे हा उपाय नाही. त्याऐवजी ते कुठे जातात, कोणासोबत असतात आणि कोणत्या वातावरणात वेळ घालवतात, याची पालकांनी सहजपणे माहिती ठेवणे गरजेचे आहे.
विशेषतः अल्पवयीन मुलांना अनोळखी व्यक्तींकडून मिळणारे आमंत्रण, अनोळखी ठिकाणी जाण्याचा आग्रह, मद्यपान किंवा इतर व्यसनांसाठी होणारा दबाव यापासून सावध राहण्याचे शिक्षण घरातूनच मिळायला हवे. कोणताही मित्र किंवा परिचित व्यक्ती आग्रह करीत असली तरी चुकीच्या गोष्टीला स्पष्ट नकार देण्याचे धाडस मुलांमध्ये निर्माण करणे आवश्यक आहे.
चूक झाली तरी मुलांनी पालकांशी बोलण्यास घाबरू नये!
या घटनेतून आणखी एक महत्त्वाचा संदेश समोर येतो. मुलांकडून काही चुकीचे घडले, कुणी त्यांच्यावर दबाव टाकला किंवा ते अडचणीत सापडले, तरी त्यांनी सर्वप्रथम पालकांशी मोकळेपणाने बोलले पाहिजे. त्यासाठी घरात भीतीचे नव्हे, तर विश्वासाचे वातावरण असणे आवश्यक आहे. मुलांचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेणे, त्यांना योग्य-अयोग्याची जाणीव करून देणे आणि गरज पडल्यास तातडीने मदत करणे ही पालकांची महत्त्वाची जबाबदारी आहे.
अखेर, मुलांच्या सुरक्षिततेची जबाबदारी केवळ शाळा किंवा पोलिसांची नसून कुटुंब आणि समाजाचीही आहे. घराबाहेर पडणाऱ्या मुलांच्या हालचालींबाबत सजगता, व्यसनांपासून दूर राहण्याचे संस्कार आणि पालक-मुलांमधील विश्वासपूर्ण संवाद या तीन गोष्टींमधूनच अशा प्रसंगांना प्रतिबंध घालण्यास मदत होऊ शकते.